Zaznacz stronę
Wypadek przy pracy: Odpowiedzialność pracodawcy na zasadzie ryzyka
2 Paź, 2020
Kamil Brodalka

Ryzyko wystąpienia wypadku przy pracy dotyczy każdej osoby aktywnej zawodowo. Jednakże, szczególnie narażone na zaistnienie wypadku przy pracy są osoby wykonujące pracę, w trakcie której wykorzystywane są różnego rodzaju maszyny i urządzenia wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody, np. elektryczności czy paliw. Zakładami pracy, w których wykorzystuje się takie maszyny i urządzenia są m.in. przedsiębiorstwa górnicze i budowlane, elektrownie, zakłady gazownictwa, czy też przedsiębiorstwa kolejowe.

Wykorzystywanie przed przedsiębiorstwo sił przyrody w swojej działalności wiąże się z większym zagrożeniem wystąpienia nagłych i nieprzewidzianych zdarzeń, w tym również zaistnienia wypadków przy pracy. Jednakże pracodawcy, których przedsiębiorstwa wprawiane są w ruch za pomocą sił przyrody z reguły niechętnie uznają swoją odpowiedzialność za zdarzenia zaistniałe w ich zakładach pracy, ponieważ obawiają się kierowania przez poszkodowanych w tych zdarzeniach pracowników roszczeń pod swoim adresem. Z tego powodu, w przypadku zaistnienia wypadku przy pracy, pracodawcy najczęściej szukają innego „winnego” za wypadek przy pracy i w protokole powypadkowym najczęściej przypisują winę za zdarzenie pracownikowi.

Czy takie działanie jest prawidłowe?

Art. 435 § 1 Kodeksu cywilnego przewiduje, że prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.

Wynika z tego, że odpowiedzialność pracodawcy, którego przedsiębiorstwo lub zakład wprawiane są w ruch za pomocą sił przyrody ukształtowana została na zasadzie ryzyka, a nie na zasadzie winy, lecz na zasadzie ryzyka. Pracodawca może uwolnić się od odpowiedzialności jedynie w trzech przypadkach, tj. zaistnienia wypadku przy pracy wyłącznie na skutek:

  1. siły wyższej,
  2. wyłącznie z winy poszkodowanego,
  3. wyłącznie z winy osoby trzeciej, za którą pracodawca nie ponosi odpowiedzialności.

Zaznaczyć przy tym należy, że to pracodawca musi udowodnić wystąpienie jednej z tych trzech okoliczności zwalniających go od odpowiedzialności za powstanie wypadku przy pracy (zob. m.in. wyr. Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 2 stycznia 2013 r., III APa 26/11) i musi to być okoliczność stanowiąca wyłączną przyczynę wypadku.

Jeżeli pracodawca nie wykaże jednej z tych trzech przesłanek lub jeżeli mimo wystąpienia takiej przesłanki nie można uznać, że stanowiła ona wyłączną przyczynę wypadku, w dalszym ciągu możliwe jest pociągnięcie pracodawcy do odpowiedzialności za zdarzenie. W konsekwencji, jeśli mimo braku zaistnienia przesłanki zwalniającej z odpowiedzialności pracodawca nie uznał w protokole powypadkowym swojej odpowiedzialność za wypadek przy pracy, poszkodowany pracownik powinien wystąpić na drogę sądową z powództwem o sprostowanie protokołu powypadkowego.

Jeżeli uległeś wypadkowi przy pracy skontaktuj się z naszymi Adwokatami specjalizującymi się w wypadkach przy pracy i dowiedz się jakie prawa przysługują Ci z tego tytułu.